Κυριακή, 18 Μαρτίου 2012

Οδυσσέας Ελύτης


foto apo to http://ophioussa.blogspot.com/



Ο Οδυσέας Ελύτης καλλιτεχνικό ψευδώνυμο του Οδυσσέα Αλεπουδέλη ο ποιητής του ελληνισμού, σαν σήμερα  (18 Μαρτίου 1996) απεβίωσε .

Γεννήθηκε στις 2 Νοέμβρη 1911 στο Ηράκλειο Κρήτης αλλά καταγόταν από την Μυτιλήνη.

 Ποιητής της  θάλασσας, του ουρανού, του ήλιου του έρωτα.  Ποητής του Ελληνισμού αφού αυτός τον έφτασε στην πιο τέλεια του μορφή και θερμός πατριώτης το έργο του  "Άσμα ηρωικό και πένθιμο για το χαμένο ανθυπολοχαγό της Αλβανίας", είναι μήνυμα προς την ελευθερία.  Νίκη στο φόβο , έρωτας , θάνατος , γέννηση , ζωή παρόντα στο έργο του.

Aνήκει κ στη γενιά του 30 και στην αρχή παρουσιάστηκε στην ποίηση  με την συλλογή "Προσανατολισμοί"."Ήλιος ο Πρώτος"είναι το δεύτερο του βιβλίο.

Έζησε στο Παρίσι όπου ήρθε σε επαφή με την εκεί λογοτεχνία. Τα  ποιήματα των  Γάλλων ποιητών, του Paul Eluard και του Perre Jean Jouve, επέδρασαν σημαντικά στις ιδέες του στράφηκε στον  υπερρεαλισμό, σ’ένα κόσμο που χειρίζεται τις λέξεις και τις εικόνες  ανάμεσα στο όνειρο και τη πραγματικότητα, την αλήθεια και τη φαντασία.
Το πιο αντιπροσωπευτικό έργο του το "Άξιον Εστί" για το οποίο και το 1979 τιμήθηκε με το Βραβείο Νόμπελ Λογοτεχνίας .

Πολύ σπουδαία έργα του   είναι τα  : "Έξι και μια τύψεις για τον ουρανό", " Ήλιος ο ηλιάτορας", "Τα ρω του έρωτα", " Το φωτόδεντρο και η 14η Ομορφιά", "Το μονόγραμμα" και "Τα ετεροθαλή".

Τα δοκίμια "Ο ζωγράφος Θεόφιλος" και "Ανοιχτά χαρτιά", μετέφρασε Λόρκα, Ελυάρ , Λωτρεαμόν.

"Δεύτερη γραφή", "Η μαγεία του Παπαδιαμάντη" και "Σηματολόγιο". Έργα του  μεταφράστηκαν και σε πολλές ξένες γλώσσες. Καθώς και πολλά ποιήματά του έχουν μελωποιηθεί με πολύ μεγάλη επιτυχία γεγονός που έφερε την ποίηση πολύ κοντά σε όλο τον κόσμο που τον λάτρεύει και θεωρεί από τους πιό σπουδαίους και πνευματώδης λογοτέχνες μας.Που τίμησε και την ποίηση και την Ελλάδα  Ως το τέλος της ζωής του  παρέμεινε πιστός  στην ποίηση.
Από ΤΑ ΠΑΘΗ, Ανάγνωσμα Δεύτερο ΟΙ ΗΜΙΟΝΗΓΟΙ -
- ΑΞΙΟΝ ΕΣΤΙ, Οδυσσέας Ελύτης.

foto apo to tvxs
ΉΡΘΑΝ ντυμένοι "φίλοι" αμέτρητες φορές οι εχθροί μου το παμπάλαιο χώμα πατώντας.
Και το χώμα δεν έδεσε ποτέ με τη φτέρνα τους.
Έφεραν το Σοφό, τον Οικιστή και το Γεωμέτρη, Βίβλους γραμμάτων και αριθμών,
την πάσα Υποταγή και Δύναμη, το παμπάλαιο φως εξουσιάζοντας.
Και το φως δεν έδεσε ποτέ με τη σκέπη τους.

Ούτε μέλισσα καν δε γελάστηκε το χρυσό ν' αρχινίσει παιχνίδι ούτε ζέφυρος καν,
τις λευκές να φουσκώσει ποδιές.
Έστεισαν και θεμέλιωσαν στις κορφές, στις κοιλάδες, στα πόρτα πύργους κραταιούς κι επαύλεις ξύλα κι άλλα πλεούμενα,
τους Νόμους, τους θεσπίζοντας τα καλά και συμφέροντα, στο παμπάλαιο μέτρο εφαρμόζοντας.

Και το μέτρο δεν έδεσε ποτέ με τη σκέψη τους.
Ούτε καν ένα χνάρι θεού στην ψυχή τους σημάδι δεν άφησε ούτε καν ένα βλέμμα ξωθιάς τη μιλιά τους δεν είπε να πάρει.
Έφτασαν ντυμένοι "φίλοι" αμέτρητες φορές οι εχθροί μου, τα παμπάλαια δώρα προσφέροντας.
Και τα δώρα τους άλλα δεν ήτανε παρά μόνο σίδερο και φωτιά.
Στ' ανοιχτά που καρτέραγαν δάχτυλα μόνον όπλα και σίδερο και φωτιά.
Μόνον όπλα και σίδερο και φωτιά


Vinieron en vestido de "amigos"...
Vinieron
en vestido de "amigos"
incalculables veces mis enemigos
hollando el antiquísimo suelo.
Y el suelo no se adhería nunca a sus talones.
Trajeron
al Sabio, al Agrimensor y al Colonizador,
Biblias con letras y con cifras,
toda la Sumisión y Prepotencia,
dominando la antiquísima luz..
Y la luz no se adhería nunca a sus tejados.
Ni siquiera una abeja se engañó para empezar su juego de oro
y ni siquiera el viento, para henchir los blancos delantales.
Levantaron sobre cimientos
en las cimas, en los valles, en los puertos
torreones poderosos y mansiones,
barcas y otros navíos,
las Leyes, que decretan lo bueno y conveniente,
adaptándolas a antiquísima norma.
Y la norma no se adhería nunca a sus conceptos.
Ni siquiera una huella de dios dejó en sus almas rastro.
Ni siquiera un reflejo de ninfas recogió su palabra.
Llegaron
en vestido de "amigos"
incalculables veces mis enemigos
ofreciendo sus antiquísimos regalos.
Y no eran sus regalos
sino fuego y acero.
En los dedos que mantenían abiertos
sólo fuego y acero y armas.
Sólo fuego y acero y armas.
De "Dignum est"


ΜΙΚΡΗ   ΠΡΑΣΙΝΗ  ΘΑΛΑΣΣΑ

Μικρή πράσινη θάλασσα δεκατριώ χρονώ
Που θα 'θελα να σε υιοθετήσω
Να σε στείλω σχολείο στην Ιωνία
Να μάθεις μανταρίνι και άψινθο
Μικρή πράσινη θάλασσα δεκατριώ χρονώ
Στο πυργάκι του φάρου το καταμεσήμερο
Να γυρίσεις τον ήλιο και ν' ακούσεις
Πως η μοίρα ξεγίνεται και πως
Από λόφο σε λόφο συνεννοούνται
Ακόμα κι οι μακρινοί μας συγγενείς
Που κρατούν τον αέρα σαν αγάλματα
Μικρή πράσινη θάλασσα δεκατριώ χρονώ
Με τον άσπρο γιακά και την κορδέλα
Να μπεις απ' το παράθυρο στη Σμύρνη
Να μου αντιγράψεις τις αντιφεγγιές στην οροφή
Από τα Κυριελέησον και τα Δόξασοι
Και με λίγο Βοριά λίγο Λεβάντε
Κύμα το κύμα να γυρίσεις πίσω
Μικρή πράσινη θάλασσα δεκατριώ χρονώ
Για να σε κοιμηθώ παράνομα
Και να βρίσκω βαθιά στην αγκαλιά σου
Κομμάτια πέτρες τα λόγια των Θεών
Κομμάτια πέτρες τ' αποσπάσματα του Ηρακλείτου.

 
Η Πορτοκαλένια
Τόσο πολύ τη μέθυσε ο χυμός του ήλιου
που έγειρε το κεφάλι της και δέχτηκε να γίνει,
σιγά-σιγά: η μικρή Πορτοκαλένια!

Eτσι καθώς γλαυκόλαμψαν οι εφτά ουρανοί,
έτσι καθώς αγγίξαν μια φωτιά τα κρύσταλλα,
έτσι καθώς αστραψανε χελιδονοουρές,
σάστησαν πάνω οι άγγελοι και κάτω οι κοπελιές,
σάστησαν πάνω οι πελαργοί και κάτω τα παγόνια,
κι όλα μαζί συνάχτηκάν κι όλα μαζί την είδαν,
κι όλα μαζί τη φώναξαν: Πορτοκαλένια!
Μεθάει το κλήμα κι ο σκορπιός, μεθάει ο κόσμος όλος,
όμως της μέρας η κεντιά τον πόνο δεν αφήνει.
Τη λέει ο νάνος ερωδιός μέσα στα σκουληκάκια,
τη λέει ο χτύπος του νερού μες στις χρυσοστιγμές,
τη λέει κ' η δρόσο στου καλού βοριά το απανωχείλι:

-Σήκω μικρή, μικρή, μικρή πορτοκαλένια!
Oπως σε ξέρει το φιλί κανένας δεν σε ξέρει.
Μήτε σε ξέρει ο γελαστός θεός,
που με το χέρι του ανοιχτό στη φλογερή αντηλιά
γυμνή σε δείχνει στους τριανταδυό ανέμους!
...
(από τον "Ήλιο Τον Πρώτο")

Del Egeo

I
El amor
El archipiélago
Y la proa de sus espumas
Y las gaviotas de sus sueños
En la vela más alta el marinero hace ondear
Una canción

El amor
Su canción
Y los horizontes de su viaje
Y el eco de su nostalgia
En la roca más mojada la novia espera
Un barco

El amor
Su barco
y la despreocupación por sus vientos etesios
Y el foque de su esperanza
En su más suave oleaje una isla acuna
La llegada.
II
Juguetes las aguas
En los sombríos vados
Anuncian con sus besos el alba
Que despunta
Horizonte -

Y las palomas torcaces un eco
Hacen resonar en su cueva
Despertar azul en la fuente
Del día
Sol-

Da el mistral la vela
Al mar
Las caricias de los cabellos
A la indolencia de su sueño
Relente -

Una ola en la luz
Hace renacer los ojos
Donde la Vida boga hacia
La contemplación
Vida-
III
Murmullo beso en su arena acariciada - Amor
Su libertad azul la gaviota
Entrega al horizonte
Olas vienen y van
Espumosa respuesta en los oídos de las caracolas
¿Quién se llevó a la muchacha rubia y quemada por el sol?
La brisa con su soplo transparente
Inclina la vela del sueño
A lo lejos
Amor su promesa murmura - Bisbiseos.
De "Orientaciones"













Δεν υπάρχουν σχόλια: